Γνωστικό Αντικείμενο: ΕΑ-605 Διεπιστημονικές Προσεγγίσεις του Αρχιτεκτονικού Χώρου
ΤΜΗΜΑ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ,
Εαρινό Εξάμηνο 2025.
Διδάσκουσα: Δρ Λίλα (Ευαγγελία) Κατσάτου.
Περιγραφή
Το μάθημα είναι συνθετικό: ανάλυση θεωρητικών θεμάτων, αλλά και σχεδιασμός-πειραματισμός, τόσο με συμβατικά παραδοσιακά καλλιτεχνικά υλικά & τεχνικές, όσο και με σύγχρονα ψηφιακά προγράμματα σχεδιασμού 2D-3D & ΑΙ.
Η Διεπιστημονικότητα του Αρχιτεκτονικού Χώρου δεν είναι μόνο μια θεωρητική έννοια, αλλά και ένας πρακτικός τρόπος επίλυσης σύνθετων ζητημάτων: είναι “οι 2 όψεις ενός νομίσματος”.
Στο παρόν μάθημα εξετάζεται η συγκεκριμένη προβληματική και με τους 2 αυτούς τρόπους.
-Η φιλοσοφική προσέγγιση του αρχιτεκτονικού χώρου επικεντρώνεται στη βιωματική και εννοιολογική του διάσταση. Συνδέεται με την αντίληψη του χώρου, την ύπαρξη του ατόμου μέσα σε αυτόν και τη σχέση του με τον χρόνο και την μνήμη.
-Ο αρχιτεκτονικός χώρος είναι ένα πολύπλευρο και σύνθετο πεδίο, το οποίο μπορεί να προσεγγιστεί από διάφορες οπτικές γωνίες: θεωρητική, φιλοσοφική, αισθητική, κοινωνιολογική, ψυχολογική και τεχνολογική· αναφέρεται στην τρισδιάστατη διάταξη που διαμορφώνεται από αρχιτεκτονικά στοιχεία και, ως βασική έννοια της αρχιτεκτονικής σύνθεσης, εκφράζεται μέσα από την κλίμακα, την αναλογία, τον φωτισμό, τη δομή και τη λειτουργικότητα.
Η σύγχρονη αρχιτεκτονική δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς τη συμβολή πολλαπλών επιστημών. Από τη βιομιμητική και τη σεισμολογία, μέχρι την τεχνολογία υλικών και την περιβαλλοντική μηχανική ή την περιβαλλοντική ψυχολογία, κάθε επιστήμη προσφέρει πολύτιμες λύσεις για τη δημιουργία πιο έξυπνων, βιώσιμων, οικολογικών, ενεργειακά αυτόνομων με χαμηλό αποτύπωμα άνθρακα (κατά το μέγιστο δυνατό) και ανθεκτικών κτιρίων.
Στόχοι Μαθήματος:
• Εξοικείωση των φοιτητών με τη διεπιστημονική θεώρηση του αρχιτεκτονικού χώρου.
• Ανάπτυξη κριτικής σκέψης και σύνδεσης θεωρίας και πρακτικής.
• Διερεύνηση σχέσεων Aρχιτεκτονικής και: Kοινωνιολογίας, Ανθρωπολογίας, Ψυχολογίας, Κοινωνικής Ψυχολογίας, Περιβαλλοντικής Ψυχολογίας, Νευροανθρωπολογίας, Νευροαρχιτεκτονικής, Τεχνολογίας & Επιστημών Μηχανικής, Πληροφορικής & ΑΙ, Τέχνης (Εικαστικών Τεχνών, Θεάτρου, Κινηματογράφου), Real Estate, Νομικών & Οικονομικών Επιστημών, Επιστημών Ασφάλειας, Φιλοσοφίας, Βιολογίας, Περιβαλλοντικών Επιστημών, & Οικολογίας, Αειφορίας, Βιωσιμότητας, Βιοφιλίας, Τεχνοβιοφιλίας, Εκπαίδευσης, Θετικών Επιστημών, Αεροδυναμικής, Αεροναυπηγικής, Αεροδιαστημικής Επιστήμης & Τεχνολογίας, Βιομιμητικής, Ακουστικής & Μουσικής.
• Δημιουργία καινοτόμων προσεγγίσεων για το σχεδιασμό και τη διαμόρφωση του χώρου.
.
Οι ακόλουθες ενότητες αναφέρονται στα θέματα που εξετάζονται. Σε κάθε μάθημα εξετάζονται συχνά περισσότερες από μία ενότητες, με προεκτάσεις ανάλογα με το εξεταζόμενο θέμα & τα παραδείγματα που παρουσιάζονται-αναλύονται.
Ενότητα 1
Συνδυασμός όλων των Ενοτήτων: το Παρόν & το Μέλλον.
Η Αρχιτεκτονική & η Εσωτερική Αρχιτεκτονική στον Κόσμο σήμερα: 2025.
Τι υπάρχει γύρω μας στον Κόσμο & τι ετοιμάζεται.
Τα Διεπιστημονικά MEGA PROJECTS του 2025.
Οι Διεπιστημονικές Τάσεις στην Αρχιτεκτονική για το 2025.
Οι Διεπιστημονικές Τάσεις στην Εσωτερική Αρχιτεκτονική & το Design για το 2025.
Ενότητα 2
- Συνεντεύξεις με τους Φοιτητές, Οργάνωση Εργασιών.
- Εισαγωγή στο Γνωστικό Αντικείμενο.
- Ορισμός και Ιστορική Εξέλιξη της Διεπιστημονικής Προσέγγισης στην Αρχιτεκτονική.
- Παρουσίαση & Παραδείγματα 50 Επιτυχημένων Διεθνών (αλλά και Ελληνικών) Διεπιστημονικών Projects στον Σχεδιασμό.
Ενότητα 3
Έξυπνες Πόλεις, Έξυπνα Κτίρια (Smart Cities-Smart Buildings).
Περιγραφή: Συνεργασία Τεχνολόγων, Πολεοδόμων, Κοινωνιολόγων, Βιολόγων, Γεωπόνων και άλλων απαραίτητων ειδικοτήτων για την ανάπτυξη ψηφιακών λύσεων.
Δημιουργία δικτύων που προωθούν τη διασύνδεση ανθρώπων και πόρων.
Παρουσίαση & Παραδείγματα Επιτυχημένων Διεπιστημονικών Projects.
Ενότητα 4:
Πράσινες Πόλεις, Πράσινα Κτίρια, Κάθετα Δάση, Κάθετοι Κήποι.
Οικολογία, Βιωσιμότητα, Αειφορία, Βιοφιλία, Βιοφιλικός Σχεδιασμός, Βιοκλιματικός Σχεδιασμός, Τεχνοβιοφιλία.
Oι 17 Παγκόσμιοι Στόχοι της Βιώσιμης Ανάπτυξης, ο Αρχιτεκτονικός Χώρος & ο Ορίζοντας του 2030.
Το Παγκόσμιο Δίκτυο Ανθεκτικών-Βιώσιμων Πόλεων, ο Αρχιτεκτονικός Χώρος & ο Ορίζοντας του 2030.
Παρουσίαση & Παραδείγματα Επιτυχημένων Διεπιστημονικών Projects.
Ενότητα 5
Ο Αρχιτεκτονικός Χώρος και η Κοινωνία
Συνεργασία Κοινωνικών Επιστημόνων και Αρχιτεκτόνων για την ενίσχυση της Κοινωνικής Συνοχής.
Δημιουργία Κοινοτικών Κέντρων & CCB (Community Capacity Buildings) που προωθούν την Συμμετοχή και την Ένταξη.
Παρουσίαση & Παραδείγματα Επιτυχημένων Διεπιστημονικών Projects.
Αναλύσεις, περιλήψεις, κριτικές σημαντικών σχετικών βιβλίων & άρθρων.
Ενότητα 6
Ο Αρχιτεκτονικός Χώρος, η Φιλοσοφική Θεωρία.
Αρχιτεκτονικός Χώρος & Λογοτεχνία.
Η Ποιητική Του Χώρου.
Αφηγηματική του Χώρου.
Χωρικές Αφηγήσεις.
Αναλύσεις, περιλήψεις, κριτικές σημαντικών σχετικών βιβλίων & άρθρων.
Ενότητα 7
Ανάλυση & -Βιβλιογραφική Έρευνα:
Αρχιτεκτονική και
-Kοινωνιολογία του Χώρου.
-Κοινωνιοβιολογία του Χώρου.
-Ανθρωπολογία του Χώρου.
-Ψυχολογία του Χώρου.
-Κοινωνική Ψυχολογία.
-Περιβαλλοντική Ψυχολογία.
-Νευροανθρωπολογία.
-Νευροαρχιτεκτονική.
Αναλύσεις, περιλήψεις, κριτικές σημαντικών σχετικών βιβλίων & άρθρων.
Ενότητα 8
Ο Αρχιτεκτονικός Χώρος και η Κοινωνία
Κοινωνιολογικές / Ανθρωπολογικές θεωρίες του Χώρου, ανάλυση της δημόσιας και ιδιωτικής σφαίρας.
Ψυχολογία και Χώρος.
Ψυχολογικές αλληλεπιδράσεις Ανθρώπου & Χώρου.
Ανάλυση ψυχολογικής αντίδρασης σε διαφορετικούς αρχιτεκτονικούς χώρους.
Αναλύσεις, περιλήψεις, κριτικές σημαντικών σχετικών βιβλίων & άρθρων.
Ενότητα 9
Τέχνη και Αρχιτεκτονική.
Σχέσεις Aρχιτεκτονικής με τη Zωγραφική, Γλυπτική, Κινηματογράφο, Θέατρο.
Φιλοσοφία, Λογοτεχνία, Ποιητική, Γενική Βιβλιογραφία, Σημαντικά Βιβλία, Άρθρα, Ιστολόγια.
-Φιλοσοφικές προσεγγίσεις και η έννοια του Τόπου, του Χώρου, της Μνήμης.
Ανάλυση αποσπασμάτων φιλοσοφικών κειμένων & αναλύσεις, περιλήψεις, κριτικές σημαντικών σχετικών βιβλίων & άρθρων.
Ενότητα 10
Αρχιτεκτονική, Τεχνολογία και Καινοτομία.
Ψηφιακές τεχνολογίες, IoT, IoE (Internet of Everything),
AIoT (Artificial Intelligence of Things / Τεχνητή Νοημοσύνη του Πραγματικού Κόσμου), Quantum IoT (QIoT),
Meta-IoT & XR (eXtended Reality),3D BIM & 6D BIΜ,
3D-Εκτυπώσεις, (VR) η χρήση της Εικονικής Πραγματικότητας,
6G και Ultra-Fast Connectivity, Edge Computing & Fog Computing,
Βιονικά Δίκτυα & Neural Interfaces,
(ML) Μηχανική Μάθηση / (AI) Τεχνητή Νοημοσύνη,
Συνδυασμός IoT με Μετασύμπαν (Metaverse),
Εικονική Πραγματικότητα (VR) και Επαυξημένη Πραγματικότητα (AR).
-Εφαρμογή τεχνολογιών στο σχεδιασμό.
-Έξυπνες πόλεις που μπορούν να προβλέψουν τις ανάγκες των πολιτών μέσω AR.
Ενότητα 11
Αρχιτεκτονικός Χώρος, Χρόνος & Μνήμη, Σύμβολα και Τόποι.
Πολιτιστική Κληρονομιά και Σύγχρονος Σχεδιασμός.
Επαναχρησιμοποίηση ιστορικών κτιρίων και ο ρόλος της Πολιτιστικής Ταυτότητας.
Πως μπορούν να υπάρξουν Σύγχρονες Έξυπνες Πόλεις, διατηρώντας την Πολιτισμική Ταυτότητα-Κληρονομιά του Τόπου.
Ενότητα 12
Εμπειρία και Διαδραστικότητα στο Χώρο.
Διαδραστικοί χώροι, Αρχιτεκτονική και εμπειρίες χρήστη.
Δημιουργία concept για Διαδραστικό Χώρο.
Ενότητα 13
Ο Χώρος ως Μέσο Επικοινωνίας.
Σημειολογία του Χώρου και Αρχιτεκτονική Αφήγηση.
Παρουσίαση Αφηγηματικής Χρήσης ενός Χώρου.
Ενότητα 14
Real Estate
Ενότητα 15
Αρχιτεκτονική &
Νομικές-Οικονομικές Επιστήμες,
Επιστήμες Ασφάλειας.
Ενότητα 16
Ειδικά Θέματα (Προσαρμοσμένα στον Ενδιαφέρον των Φοιτητών).
Εξερεύνηση ειδικών θεμάτων ανάλογα με τις ανάγκες των φοιτητών (π.χ. Διαστημικός Σχεδιασμός, Πιθανότητα Αποίκισης σε άλλους Πλανήτες, Διαβίωση σε Δύσκολα Κλιματικά Περιβάλλοντα, Νευροαρχιτεκτονική).
Ενότητα 17
Παρουσίαση εργασιών-ειδικών projects των Φοιτητών.
Θεωρητική Έρευνα.
Επιτόπια Έρευνα.
Σχεδιασμός-Πειραματισμός με συμβατικά παραδοσιακά καλλιτεχνικά υλικά & τεχνικές.
Σχεδιασμός-Πειραματισμός με σύγχρονα ψηφιακά προγράμματα σχεδιασμού 2D-3D & ΑΙ.
Μακέτα.
- Διδάσκων: Λίλα (Ευαγγελία) Κατσάτου